Ikibazo cy’ingufu cyatewe n’intambara yo muri Ukraine gishobora kwangiza ubukungu bw’u Burusiya n’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi ku buryo gishobora kugabanuka byombi nk’ibihugu bikomeye ku isi. Ingaruka z’iyi mpinduka—ntizisobanutse neza—ni uko bigaragara ko turimo kwihuta tugana ku isi y’ibihugu bibiri by’ibihangange: Ubushinwa na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

Iyo dutekereje ko igihe cy’intambara y’ubutita hagati y’Amerika n’ibihugu byombi cyabaye kuva mu 1991 kugeza ku kibazo cy’ubukungu cyo mu 2008, dushobora gufata igihe cyo kuva mu 2008 kugeza muri Gashyantare uyu mwaka, ubwo Uburusiya bwateraga Ukraine, nk’igihe cy’ingufu nyinshi. Ubushinwa bwari burimo kwiyongera cyane, ariko ingano y’ubukungu bw’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi—n’iterambere ryabwo mbere ya 2008—byabuhaye uburenganzira bwemewe nk’imwe mu bihugu bikomeye ku isi. Izamuka ry’ubukungu bw’Uburusiya kuva mu 2003 no gukomeza imbaraga za gisirikare nabyo byabishyize ku ikarita. Abayobozi kuva i New Delhi kugeza i Berlin kugeza i Moscou bashimiye ingufu nyinshi nk’imiterere mishya y’ibibazo by’isi.

Amakimbirane ashingiye ku ngufu hagati y’Uburusiya n’Uburengerazuba bivuze ko igihe cy’ingufu nyinshi cyarangiye. Nubwo intwaro za kirimbuzi z’Uburusiya zitazashira, igihugu kizabona umufatanyabikorwa muto mu rwego rw’ingufu ruyobowe n’Ubushinwa. Ingaruka nto z’ikibazo cy’ingufu ku bukungu bwa Amerika, hagati aho, zizaba ihumure kuri Washington mu rwego rwa politiki: Kugabanuka k’Uburayi bizatesha agaciro imbaraga za Leta Zunze Ubumwe za Amerika, zimaze igihe kinini zifata umugabane nk’inshuti.

Ingufu zihendutse ni inkingi ikomeye y'ubukungu bwa none. Nubwo urwego rw'ingufu, mu bihe bisanzwe, rugize igice gito cyane cy'umusaruro rusange w'igihugu ku bihugu byinshi byateye imbere, bigira ingaruka zikomeye ku izamuka ry'ibiciro by'ingufu n'ibiciro by'inyongera ku nzego zose kubera ko zikoreshwa ahantu hose.

Ibiciro by'amashanyarazi na gaze karemano byo mu Burayi ubu biri hafi inshuro 10 z'ikigereranyo cy'amateka yabyo mu myaka icumi ishize kugeza mu 2020. Izamuka rikomeye ry'uyu mwaka ryatewe hafi na gato n'intambara y'u Burusiya muri Ukraine, nubwo byakomejwe n'ubushyuhe bukabije n'amapfa muri iki gihe cy'impeshyi. Kugeza mu 2021, Uburayi (harimo n'Ubwongereza) bwari bushingiye ku bicuruzwa by'u Burusiya bitumizwa mu mahanga ku kigero cya 40 ku ijana bya gaze karemano ndetse n'igice kinini cy'ibyo bukenera muri peteroli n'amakara. Amezi mbere y'uko butera Ukraine, Uburusiya bwatangiye gukoresha amasoko y'ingufu no kuzamura ibiciro bya gaze karemano, nk'uko bivugwa n'Ikigo Mpuzamahanga Gishinzwe Ingufu.

Ingufu z'i Burayi zitwara hafi 2% bya GDP mu bihe bisanzwe, ariko zazamutseho 12% bitewe n'izamuka ry'ibiciro. Ibiciro biri hejuru nk'ibi bivuze ko inganda nyinshi hirya no hino mu Burayi zirimo kugabanya imirimo cyangwa zigahagarika burundu. Inganda zikora aluminiyumu, ifumbire mvaruganda, imashini zishongesha ibyuma, n'abakora ibirahuri ni bo bakunze kwibasirwa cyane n'ibiciro biri hejuru bya gaze karemano. Ibi bivuze ko u Burayi bushobora kwitega ihungabana rikomeye mu myaka iri imbere, nubwo ibipimo by'ubukungu byerekana ubwinshi bw'ibiciro bitandukanye.

Kugira ngo bisobanuke neza: Uburayi ntibuzaba bukennye. Ndetse n'abaturage babwo ntibazakonja muri iki gihe cy'itumba. Ibimenyetso bya mbere bigaragaza ko uyu mugabane uri gukora akazi keza ko kugabanya ikoreshwa rya gaze karemano no kuzuza amatangi yo kubikamo gazi mu gihe cy'itumba. Ubudage n'Ubufaransa bifite ibigo bikomeye bya leta—ku giciro kinini—kugira ngo bigabanye ihungabana ry'abakoresha ingufu.

Ahubwo, ingorane nyayo uyu mugabane uhura nazo ni ugutakaza ubushobozi bwo guhangana mu bukungu bitewe n’iterambere ry’ubukungu rigenda buhoro. Ingufu zihendutse zaterwaga n’imyizerere idahwitse mu kwizera kw’Uburusiya, kandi ibyo byagiye burundu. Inganda zizagenda zihinduka buhoro buhoro, ariko iryo hinduka rizafata igihe—kandi rishobora no gutuma ubukungu buhungabana cyane.

Ibi bibazo by’ubukungu ntaho bihuriye n’impinduka mu by’ingufu zisukuye cyangwa uburyo EU ikora mu gihe cy’ihungabana ry’isoko ryatewe n’intambara yo muri Ukraine. Ahubwo, bishobora gukururwa n’ibyemezo byafashwe n’Uburayi mu gihe cyashize byo kwigarurira ibikomoka kuri peteroli by’Uburusiya, cyane cyane gaze karemano. Nubwo ibikomoka ku mirasire y’izuba n’umuyaga bishobora gusimbura ibikomoka kuri peteroli mu gutanga amashanyarazi ahendutse, ntibishobora gusimbura gaze karemano mu nganda—cyane cyane ko gaze karemano itumizwa mu mahanga (LNG), ikoreshwa cyane mu gusimbura gaze y’imiyoboro, ihenze cyane. Abanyapolitiki bamwe bagerageza gushinja impinduka mu by’ingufu zisukuye kuba ari zo zateye imvururu z’ubukungu zikomeje kwiyongera, bityo bikaba bitari byo.

Inkuru mbi ku Burayi irushaho kwiyongera ku buryo busanzweho: Kuva mu 2008, umugabane w’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi mu bukungu bw’isi waragabanutse. Nubwo Leta Zunze Ubumwe za Amerika zavuye mu ihungabana rikomeye ry’ubukungu mu buryo bwihuse, ubukungu bw’u Burayi bwaragowe cyane. Bumwe muri bwo bwafashe imyaka myinshi kugira ngo bugaruke kugeza ku rwego rwo hejuru mbere y’ibibazo. Hagati aho, ubukungu bwa Aziya bwakomeje kwiyongera ku gipimo gitangaje, buyobowe n’ubukungu bukomeye bw’u Bushinwa.

Hagati ya 2009 na 2020, igipimo cy’ubwiyongere bw’umusaruro rusange w’ibihugu by’Uburayi cyageze ku mpuzandengo ya 0.48% gusa, nk’uko Banki y’Isi ibivuga. Igipimo cy’ubwiyongere bw’ubukungu cya Amerika muri icyo gihe cyari cyikubye hafi gatatu, kigera ku mpuzandengo ya 1.38% ku mwaka. Kandi Ubushinwa bwazamutse ku muvuduko ukabije wa 7.36% buri mwaka muri icyo gihe. Ingaruka nziza ni uko, nubwo umugabane w’ubukungu rusange w’ibihugu by’Uburayi wari munini kurusha uwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika n’Ubushinwa mu 2009, ubu ni wo uri hasi muri ibyo bitatu.

Mu mwaka wa 2005, EU yari ifite ingengo y’imari ingana na 20% by’umusaruro rusange w’isi. Izaba ingana na kimwe cya kabiri cy’ayo mafaranga mu ntangiriro za 2030 niba ubukungu bw’i Burayi bugabanutseho 3% muri 2023 na 2024 hanyuma igasubirana umuvuduko wayo w’iterambere mbere y’icyorezo wa 0.5% ku mwaka mu gihe ibindi bice by’isi byiyongeraho 3% (impuzandengo y’isi mbere y’icyorezo). Niba itumba rya 2023 rikonje kandi ihungabana ry’ubukungu riri imbere rikazagaragara ko rikabije, umugabane w’i Burayi ku musaruro rusange w’isi ushobora kugabanuka vuba cyane.

Ikirenzeho, Uburayi buri inyuma cyane y’ibindi bihugu by’ibihangange mu bijyanye n’imbaraga za gisirikare. Ibihugu by’i Burayi byamaze imyaka ibarirwa muri za mirongo bigabanya amafaranga akoreshwa mu gisirikare kandi ntibishobora kubyishyura byoroshye kubera iki kibazo cyo kubura ishoramari. Amafaranga yose akoreshwa mu gisirikare cy’i Burayi ubu—kugira ngo yishyure igihe cyatakaye—aza kugabanya amahirwe ku bindi bice by’ubukungu, bishobora guteza ihungabana ry’ubukungu no gutuma habaho amahitamo agoye ku bijyanye no kugabanya amafaranga akoreshwa mu bikorwa bya gisirikare.

Ikibazo cy’Uburusiya gishobora kuba gikomeye kurusha icy’Umuryango w’Ubumwe bw’Uburayi. Nibyo koko, iki gihugu kiracyakura amafaranga menshi mu kugurisha peteroli na gaze mu mahanga, cyane cyane muri Aziya. Ariko, amaherezo, urwego rwa peteroli na gaze rw’Uburusiya rushobora kugabanuka—ndetse na nyuma y’uko intambara yo muri Ukraine irangiye. Ubukungu bw’Uburusiya busigaye buri mu bibazo, kandi ibihano byo mu Burengerazuba bw’isi bizabuza urwego rw’ingufu rw’igihugu kubona ubumenyi mu bya tekiniki n’imari y’ishoramari rukeneye cyane.

Ubu u Burayi bumaze gutakaza icyizere mu Burusiya nk'igihugu gitanga ingufu, ingamba yonyine ifatika Uburusiya bufite ni ukugurisha ingufu zabwo ku bakiriya ba Aziya. Igishimishije ni uko Aziya ifite ubukungu bwinshi burimo kwiyongera. Ikibabaje ni uko hafi y'urusobe rwabwo rwose rw'imiyoboro y'amazi n'ibikorwa remezo by'ingufu muri iki gihe byubatswe kugira ngo byoherezwe mu Burayi kandi ntibishobora kuzenguruka mu burasirazuba. Bizatwara imyaka n'amamiliyari y'amadolari kugira ngo Moscou ihindure uburyo bwo kohereza ingufu mu mahanga—kandi birashoboka ko ishobora gusanga ishobora guhindura imiterere y'imari ya Beijing. Gushingira ku rwego rw'ingufu ku Bushinwa bishobora kuzamuka muri politiki yagutse y'isi, ubufatanye aho Uburusiya bugaragara ko bufite uruhare runini. Kwemera kwa Perezida w'Uburusiya Vladimir Putin ku ya 15 Nzeri ko mugenzi we w'Ubushinwa, Xi Jinping, yari afite “ibibazo n'impungenge” ku ntambara yo muri Ukraine bigaragaza itandukaniro riri hagati ya Beijing na Moscou.

 

Ibura ry'ibiribwa—n'ibiciro biri hejuru by'ibiboneka—bishobora guteza ikibazo gikomeye muri utwo turere kuruta ingufu. Intambara yo muri Ukraine yangije umusaruro n'inzira zo gutwara ingano nyinshi n'ibindi binyampeke. Abatumiza ibiribwa benshi nka Misiri bafite impamvu zo guhangayikishwa n'imvururu za politiki zikunze kujyana n'izamuka ry'ibiciro by'ibiribwa.

Ingingo nyamukuru ya politiki y'isi ni uko turimo kwerekeza ku isi aho Ubushinwa na Leta Zunze Ubumwe za Amerika ari ibihugu bibiri bikomeye ku isi. Gushyira Uburayi mu kato ku bibazo by'isi bizabangamira inyungu za Amerika. Uburayi—ku gice kinini—ni demokarasi, ubukungu bushingiye ku gikapitalisiti, kandi bwiyemeje uburenganzira bwa muntu n'amategeko mpuzamahanga ashingiye ku mategeko. Umuryango w'Ubumwe bw'u Burayi kandi wayoboye isi mu mategeko ajyanye n'umutekano, ubuzima bwite bw'amakuru, n'ibidukikije, bituma amasosiyete mpuzamahanga avugurura imyitwarire yayo ku isi yose kugira ngo ihuze n'amahame y'Uburayi. Gushyira Uburusiya mu kato bishobora gusa nkaho ari byiza ku nyungu za Amerika, ariko bifite ibyago ko Putin (cyangwa umusimbura we) azakira ikibazo cyo gutakaza icyubahiro n'icyubahiro by'igihugu akoresheje uburyo bwangiza—bishobora no kuba ari ibintu bibi cyane.

Mu gihe Uburayi buhanganye no guharanira iterambere ry’ubukungu bwabwo, Leta Zunze Ubumwe za Amerika zigomba kubushyigikira igihe bishoboka, harimo no kohereza mu mahanga zimwe mu ngufu zayo, nka LNG. Ibi byoroshye kubivuga kuruta kubikora: Abanyamerika ntibarabyuka burundu ku izamuka ry’ibiciro by’ingufu zabo. Ibiciro bya gaze karemano muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika byikubye gatatu uyu mwaka kandi bishobora kuzamuka mu gihe amasosiyete yo muri Amerika agerageza kugera ku masoko y’ubucuruzi bwunguka bwa LNG mu Burayi no muri Aziya. Ibiciro by’ingufu nibirushaho kwiyongera, abanyapolitiki bo muri Amerika bazahura n’igitutu cyo kugabanya ibicuruzwa byoherezwa mu mahanga kugira ngo ingufu zikomeze kugabanuka muri Amerika ya Ruguru.

Kubera ko Uburayi buhanganye n’ubukene bukabije, abashyiraho politiki muri Amerika bazashaka gukusanya ihuriro ry’abafatanyabikorwa mu by’ubukungu bahuje ibitekerezo mu miryango mpuzamahanga nka Loni, Umuryango w’Ubucuruzi Mpuzamahanga, n’Ikigega Mpuzamahanga cy’Imari. Ibi bishobora gusobanura ubufatanye bukomeye bw’ibihugu byo hagati nk’Ubuhinde, Brezili, na Indoneziya. Nyamara, Uburayi busa n’aho bugoye kubusimbuza. Leta Zunze Ubumwe za Amerika zimaze imyaka ibarirwa muri za mirongo zungukirwa n’inyungu n’ubwumvikane busanzwe hagati y’ibihugu byombi. Kugeza aho ubukungu bw’Uburayi bugabanuka ubu, Leta Zunze Ubumwe za Amerika zizahangana n’icyerekezo cyayo cy’umuryango mpuzamahanga ushyigikiye demokarasi muri rusange.